Gemeentehuis uit 1806
Het Oude Raadhuis aan de Dorpsstraat 134 werd in 1806 gebouwd. Heemkundekring Myerle noemt meester-timmerman P. van Driel uit Mierlo als ontwerper. Waarschijnlijk werd het gebouw in december van dat jaar daadwerkelijk in gebruik genomen.
Het pand was veel meer dan alleen vergaderruimte. Op de begane grond bevonden zich onder meer een cachot, een ruimte voor de veldwachter en plaats voor de brandspuit. Op de verdieping lagen de raadszaal/burgemeesterskamer en de gemeentesecretarie.
Van bestuur naar erfgoed
Over het exacte eindjaar van het gebruik als raadhuis geven bronnen 1962 en 1963: het Rijksmonumentenregister noemt gebruik tot 1962, terwijl lokale documentatie het nieuwe gemeentehuis in 1963 als omslagpunt noemt. Die bronafwijking blijft in het dossier zichtbaar.
Het gebouw is rijksmonument nummer 526441. De voormalige raadszaal wordt als trouwzaal gebruikt en het pand is ook nauw verbonden met Heemkundekring Myerle.
Bestuur in een klein dorpsgebouw
De indeling van het Oude Raadhuis laat zien dat lokaal bestuur vroeger op een relatief klein oppervlak verschillende taken combineerde. Vergaderen, administratie, toezicht en praktische gemeentelijke voorzieningen kwamen in hetzelfde gebouw samen. Daarmee was het raadhuis niet alleen een representatief symbool van het gemeentebestuur, maar ook een dagelijks werkgebouw. De aanwezigheid van ruimten voor veldwachter, brandspuit en opsluiting maakt zichtbaar hoe breed de gemeentelijke verantwoordelijkheid in één locatie werd georganiseerd.
Na het vertrek van het gemeentebestuur veranderde de betekenis van het pand. Waar het vroeger onderdeel was van de dagelijkse bestuurlijke praktijk, werd het steeds meer een drager van historisch geheugen. De trouwfunctie, het gebruik door de heemkundekring en de monumentenstatus verbinden het gebouw met nieuwe vormen van publiek gebruik. Voor onderzoek zijn daarom zowel bouwkundige bronnen als raadsstukken, foto’s en herinneringen relevant. Samen kunnen die laten zien hoe ruimten werden gebruikt, wanneer verbouwingen plaatsvonden en hoe Mierlonaren het gebouw na het verlies van de oorspronkelijke bestuursfunctie opnieuw zijn gaan waarderen.
Erfgoedwaarde en verandering
Bij monumenten en historische gebouwen is het belangrijk onderscheid te maken tussen het oorspronkelijke bouwwerk, latere verbouwingen, veranderde functies en de betekenis die inwoners er achteraf aan geven. Een monumentenstatus zegt bovendien iets over de cultuurhistorische waarde in een bepaalde beoordelingscontext, maar maakt een gebouw niet automatisch ouder of belangrijker dan andere niet-beschermde objecten. Verdwenen winkels, cafés en boerderijen worden daarom vooral via kaarten, foto's, kadaster, bouwsporen en lokale documentatie gereconstrueerd.
Verbanden binnen de encyclopedie
Het dossier Oude Raadhuis Mierlo is via canoniek object met dit onderwerp verbonden. Deze objecttitel gebruikt de reeds onderzochte inhoud van Het Oude Raadhuis.
Het dossier Historische dorpskern is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. De historische kern van Mierlo is in de loop van eeuwen gegroeid.
Het dossier Deel 06 – Monumenten, gebouwen en verdwenen erfgoed is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.
Bronnen en interpretatie
De onderbouwing combineert institutionele documentatie, lokale historische publicaties, aanvullende bronnen. Tot de gebruikte bronnen behoren Rijksmonumentenregister – Oude Raadhuis Mierlo, Heemkundekring Myerle – Oude Raadhuis Mierlo, Gemeente Geldrop-Mierlo – Monumenten, Cultuurhistorische inventarisatie Mierlo en 9 aanvullende bronnen. Waar twee bronnen een ander jaartal, oppervlak, naamvorm of interpretatie geven, wordt dat verschil niet stilzwijgend weggewerkt. De encyclopedie geeft de voorkeur aan de bron die het dichtst bij de oorspronkelijke registratie staat en maakt lokale varianten zichtbaar wanneer die historisch relevant zijn.
