Heer van Mierlo en Lierop
Erasmus van Grevenbroeck was in 1595 heer van Mierlo en Lierop. Hij beschikte binnen de heerlijkheid over aanzienlijke bestuurlijke en juridische invloed.
De heemkundige reconstructie beschrijft hem als een actieve aanjager van de heksenprocessen. Nadat hij informatie kreeg dat in naburige processen namen uit Mierlo waren genoemd, zette hij schout en schepenen aan om vervolging te beginnen.
Macht en procesvoering
De processen vonden niet los van bredere conflicten plaats. Erasmus was bij veel inwoners impopulair door lasten, heerlijke rechten en zijn optreden. Later kochten inwoners van Lierop en Mierlo een groot deel van die rechten af.
Hoewel formele vonnissen door de schepenen werden uitgesproken, kan zijn sturende rol niet worden genegeerd. Daarom wordt hij in deze encyclopedie niet alleen als 'heer' beschreven, maar ook als centrale machtsfactor in de vervolging van 1595.
Historische context en bronkritiek
Rechtspraak, epidemieën en rampen laten zien hoe kwetsbaar een vroegmoderne dorpsgemeenschap kon zijn. Bij strafzaken wordt onderscheid gemaakt tussen formele rechtspraak, dwang tijdens verhoren en latere lokale verhalen. De heksenprocessen van 1595 worden als vervolgings- en rechtsgeschiedenis behandeld en niet als bewijs dat beschuldigingen van hekserij werkelijk waar waren. Bij epidemieën worden ziektebenamingen uit historische bronnen bovendien niet zonder meer gelijkgesteld aan een moderne medische diagnose.
Verbanden binnen de encyclopedie
Het dossier Heksenprocessen van 1595 is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. In september 1595 vond in Mierlo een reeks heksenprocessen plaats onder het bewind van heer Erasmus van Grevenbroeck.
Het dossier Erasmus van Grevenbroeck is via canoniek object met dit onderwerp verbonden. Erasmus van Grevenbroeck was heer van Mierlo en Lierop tijdens de heksenprocessen van 1595.
Het dossier Deel 20 – Bijzondere verhalen, personen en dorpsherinneringen is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.
Bronnen en zekerheid
De onderbouwing combineert archief- en erfgoedbronnen, lokale historische publicaties, aanvullende bronnen. Tot de gebruikte bronlaag behoren Heemkundekring Myerle – Heksenvervolging in Mierlo 1595, Canon van Mierlo – Het kasteel en zijn bewoners, BHIC – Archief Heerlijkheid Mierlo 1386–1851, Myerlese Koerier 2018-1 – Heksenverbranding schande van Mierlo en 12 aanvullende bronnen. Waar een oudere publicatie en recenter onderzoek van elkaar verschillen, krijgt de meest directe of methodisch sterkste bron voorrang. Onzekerheden over datering, locatie of interpretatie blijven expliciet zichtbaar.
Heerlijke macht en verantwoordelijkheid
De rol van Erasmus moet worden beschreven binnen het bestuurlijke systeem van de heerlijkheid. Hij was geen moderne rechter die alleen een individuele strafzaak behandelde, maar een heer met bestuurlijke, economische en juridische belangen. Tegelijk werden formele handelingen uitgevoerd door schout en schepenen. Een zorgvuldige reconstructie maakt daarom onderscheid tussen persoonlijke aansturing, institutionele bevoegdheid en de formele verantwoordelijkheid van de verschillende functionarissen.
De gebeurtenissen van 1595 kunnen bovendien worden verbonden met de bredere spanningen rond heerlijke rechten. Lokale bronnen plaatsen de familie Van Grevenbroeck in conflicten over lasten en bevoegdheden, waarna delen van die rechten in de zeventiende eeuw werden afgekocht. Dat betekent niet dat ieder later conflict rechtstreeks uit de heksenprocessen voortkwam, maar het toont wel de maatschappelijke context waarin Erasmus zijn gezag uitoefende. Archiefstukken over de heerlijkheid en de schepenbank zijn daarom essentieel om zijn rol niet alleen uit latere verhalen te reconstrueren.
