Ga naar inhoud
Hoofdthema
Verken buurten, straten en historische geografie van Mierlo en ontdek hoe namen, grenzen, gehuchten en woongebieden zich ontwikkelden.
Samengestelde kennislaag
Meer dan alleen een straat In de volkstelling van 1840 werd Marktstraat niet alleen als straatnaam gebruikt, maar als afzonderlijke buurtschap. Er werden 47 huizen en 353 inwoners geregistreerd. Daarmee was Marktstraat in 1840 een van de grootste bevolkingsconcentraties binnen de gemeente Mierlo. Een agrarisch en sociaal lint De historische Marktstraat bestond uit woningen, boerderijen, […]
Historische hoofdkern van de voormalige gemeente Mierlo-Dorp is de oude centrale kern rond onder meer de Luciakerk, Dorpsstraat, Marktstraat, Heuvel en omliggende buurtschappen. Archeologische vondsten tonen dat de omgeving van de kerk al lang vóór het ontstaan van de moderne gemeente als bewoningsgebied werd gebruikt. De toevoeging ‘Dorp’ is vooral nuttig wanneer Mierlo wordt onderscheiden […]
De centrale kern in 1840 Mierlo-Dorp vormde de historische kern rond kerk, bestuurlijke functies en oude wegen. Bij de volkstelling van 1840 werden in het buurtschap Mierlo-dorp 72 huizen en 466 inwoners geregistreerd. De kern was daarmee belangrijk, maar zeker niet de enige bevolkingsconcentratie. Marktstraat, Broek, ’t Hout en andere buurtschappen hadden samen aanzienlijk meer […]
Historisch onderdeel van Mierlo Mierlo-Hout, vroeger vaak eenvoudig ”t Hout’ genoemd, behoorde eeuwenlang tot de parochie en later tot de gemeente Mierlo. De kern ontwikkelde zich echter dichter tegen Helmond aan dan Mierlo-Dorp. In de negentiende eeuw groeide een eigen kerkelijke en dorpsstructuur. De afstand tot Mierlo-Dorp en de sterkere dagelijkse oriëntatie op Helmond speelden […]
Mierlo-Hout maakte historisch deel uit van de gemeente Mierlo, maar ontwikkelde zich geleidelijk tot een eigen kern. Het Eindhovensch Kanaal, de spoorlijn, bebouwing en de groei van Helmond versterkten de ruimtelijke scheiding met Mierlo-Dorp. Mierlo-Hout werd op 22 september 1944 bevrijd. In 1968 werd het gebied bestuurlijk bij Helmond gevoegd. In de encyclopedie blijft Mierlo-Hout […]
Auteur: Henk Simons. Gebruik: onderzoek naar de naam Torenakker en de verschillende historische plekken in Mierlo waarop die benaming is toegepast.
Type: lokale historische publicatie. Gebruik: ontwikkeling van de werkgroep Historische Geografie Mierlo, de overstap naar QGIS en de verbreding naar een Brabants samenwerkingsplatform. Bronkwaliteit: B. URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/publicaties/Koerier/2021/2-2021.pdf
Ontginning van woeste gronden rond Mierlo De term “woeste gronden” werd historisch gebruikt voor heide, zandige en andere niet-intensief ontgonnen terreinen. Rond Mierlo maakten zulke gebieden lange tijd deel uit van een landbouwsysteem waarin heide, plaggen, begrazing en akkers met elkaar samenhingen. In de negentiende en twintigste eeuw veranderde dat landschap sterk. Wat de bronnen […]
Boerderijtypen in een agrarisch dorp Mierlo kende tot ver in de twintigste eeuw een groot aantal boerderijen. Veel bewaarde voorbeelden behoren tot het Brabantse langgeveltype, waarin wonen, stal en bedrijfsruimte onder één lang dak zijn samengebracht. Boerderijen stonden niet willekeurig verspreid. Hun ligging hing samen met oude akkers, beemden, zandwegen en gehuchten. Daardoor zijn zij […]
Boerderij en land als één economische eenheid Een historische hoeve bestond niet alleen uit een boerderijgebouw. Tot de hoeve konden ook akkers, weilanden, beemden, heidegebruik en andere rechten behoren. Grote hoeven waren daardoor economische eenheden die generaties lang een vaste plaats in het landschap konden behouden. De Heren van Mierlo bezaten verschillende grote hoeven die […]
Oud buurtschap ten oosten van de kern Overakker is een oude Mierlose buurtschapnaam. In de administratieve indeling van 1792 vormde ‘Over ’t Akker’ een eigen sectie. De naam verwijst naar de ligging aan of voorbij een oud akkercomplex. Bij de volkstelling van 1840 telde Overakker 29 huizen en 185 inwoners. Daarmee was het een middelgrote […]
Peter van den Berk Peter van den Berk is binnen de recente Mierlose erfgoedgeschiedenis vooral van belang vanwege zijn langdurige betrokkenheid bij Heemkundekring Myerle, beeldherkenning, digitalisering en het project Historische Geografie. Zijn werk laat zien hoe lokale geschiedschrijving in enkele decennia veranderde van kaartenbakken en papieren dossiers naar gekoppelde digitale gegevens. Van oprichting tot werkgroepen […]
Protestants Mierlo De religieuze geschiedenis van Mierlo was niet uitsluitend katholiek. Na de verovering van ‘s-Hertogenbosch door Frederik Hendrik in 1629 en de politieke veranderingen in de Meierij kreeg de gereformeerde overheid een sterkere positie. Katholieke eredienst werd beperkt en de oude parochiekerk kwam in protestants gebruik. In een dorp met overwegend katholieke bevolking ontstond […]
Spoorweg als strategische lijn De spoorlijn Eindhoven–Venlo liep door het vroegere grondgebied van Mierlo-Hout en werd tijdens de Tweede Wereldoorlog een belangrijke militaire en logistieke lijn. Op 22 september 1944 vonden in en rond de spoorzone zware gevechten plaats tijdens de bevrijding van Mierlo-Hout. Herinneringslandschap Het huidige bevrijdingsmonument verwijst naar slachtoffers van deze gevechten. De […]
Stipdonk Stipdonk krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, terwijl verwante thema’s via […]
Tiendkaart van Mierlo uit 1706 De figuratieve kaart uit 1706 is een sleutelbron voor het historische grondgebied van Mierlo. Volgens de lokale transcriptie onderzocht landmeter Hendrik van Houtert de grens en tekende hij naast de grenslijn ook wegen, stegen, waterlopen, bruggen, kerk en kasteel in. Hij vergeleek zijn waarnemingen met oudere grensbepalingen en noteerde dat […]
Toponymische kaarten en veldnamenonderzoek in Mierlo Veldnamen en oude plaatsnamen bewaren informatie over gebruik, eigendom, bodem, landschap en lokale herinnering. Een naam kan eeuwen blijven bestaan terwijl het fysieke landschap sterk verandert. Daarom zijn toponymische kaarten een waardevolle aanvulling op kadaster en archiefstukken. Wat de bronnen vastleggen De Meertens-collectie bevat toponymisch kaartmateriaal als landelijke onderzoeksingang. […]
Trimpert Trimpert is een oude Mierlose plaats- en wegnaam die vooral betekenis krijgt door de ligging bij het voormalige kasteelgebied. Het onderwerp is klein in schaal, maar juist zulke namen zijn essentieel om oude kaarten, akten, archeologische rapporten en huidige straten met elkaar te kunnen verbinden. Wat de bronnen bevestigen Heemkundige bronnen situeren het kasteelgebied […]
Vaarle Vaarle krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, terwijl verwante thema’s via […]
Van Gogh en Mierlo: hypothese en onderzoek Er bestaat een lokale hypothese dat een tekening van Vincent van Gogh mogelijk een plek bij Mierlo of een Mierlose kanaalbrug weergeeft. Juist omdat de toeschrijving van de locatie niet algemeen vaststaat, wordt dit geen artikel dat beweert dat Van Gogh “in Mierlo tekende”, maar een onderzoeksdossier over […]
Verdwenen grensnamen van Mierlo Oude grensbeschrijvingen van Mierlo noemen punten waarvan de naam tegenwoordig verdwenen, verschoven of moeilijk lokaliseerbaar is. De figuratieve kaart van 1706 noemt en tekent dergelijke grensplaatsen in samenhang met wegen, water en heide. Dit dossier verzamelt die verdwenen naamlaag zonder iedere oude term met een moderne straat of GPS-punt gelijk te […]
Routes verdwijnen door nieuwe inrichting Historische wegen waren sterk verbonden met boerderijen, akkers, kerk, heide en buurdorpen. Wanneer functies verdwenen of nieuwe woonwijken en landbouwpercelen werden aangelegd, konden oude routes worden verlegd of volledig verdwijnen. Toponiemenonderzoek noemt bijvoorbeeld de oude Lo-straat, in dialect ook ‘de Louwe’, die op de kadastrale kaart van 1832 voorkomt en […]
Werkgroep Historische Geografie Mierlo De Werkgroep Historische Geografie Mierlo probeert ruimtelijke geschiedenis op perceelsniveau met archiefgegevens te verbinden. Het project is een belangrijke stap in de digitale ontsluiting van Mierlo, omdat kaarten, eigendom, bewoning, toponiemen, genealogie en uiteindelijk ook foto’s en aktes in één geografisch kader kunnen worden samengebracht. Kadaster als basis Een logisch vertrekpunt […]
Een naam in het kasteellandschap Nabij het kasteel is de naam Zwanenweijer bekend. RAAP vermeldt dat deze naam zowel bij een hoeve als bij het omliggende waterlandschap voorkomt. Mogelijk verwees de naam oorspronkelijk naar een van de waterbekkens of vijvers in de omgeving van het kasteel. Op foto’s uit de eerste helft van de twintigste […]
