Kasteel van Mierlo

Verdwenen residentie van de Heren van Mierlo

Mierlo kende tot rond 1800 een omvangrijk omgracht kasteelcomplex. Wanneer het precies werd gebouwd is niet bekend. Archeologisch en historisch onderzoek maakt een oorsprong in de late middeleeuwen aannemelijk. De eerste betrouwbare schriftelijke vermelding staat in het testament van Hendrik Dickbier uit 1410.

Het complex bestond uit meerdere bouwdelen en was door water omgeven. Historische tekeningen laten vooral de latere fasen zien.

Bovengronds verdwenen, archeologisch aanwezig

Van het Kasteel van Mierlo is bovengronds vrijwel niets meer over. Onder de weilanden op Overakker bevinden zich echter nog funderingen, puinlagen, grachten en andere archeologische resten.

Het gebouwrecord behandelt het kasteel als historisch bouwwerk; het Kasteelterrein Mierlo behandelt de beschermde locatie en bodemresten.

Bouw, functie en herinnering

Het gebouwrecord onderscheidt de fysieke bouwgeschiedenis van latere functies, bewoners en herinneringswaarde. Een verbouwing, nieuwe bestemming of monumentenstatus wordt niet teruggeprojecteerd op de oorspronkelijke bouwfase. Bij verdwenen objecten ligt een deel van de kennis in archeologie, kaarten, foto's en schriftelijke beschrijvingen.

Direct verwante onderwerpen

Sloop laatste kasteelpoort is via betreft met dit dossier verbonden. Toen de hoofdburcht van het Kasteel van Mierlo in de late achttiende en vroege negentiende eeuw gefaseerd werd afgebroken, verdwenen niet alle onderdelen tegelijk.

Kasteelterrein Mierlo is via ligt op met dit dossier verbonden. Mierlo kende tot rond 1800 een omvangrijk omgracht kasteelcomplex.

Het Weijerke is via historisch verbonden met met dit dossier verbonden. Het Weijerke is een waterpartij met eiland in de omgeving tussen de kerk en het historische kasteelterrein van Mierlo.

Bronnen en zekerheid

De bronlaag combineert institutionele documentatie, lokale historische publicaties, aanvullende bronnen. Tot de gebruikte bronnen behoren RAAP – Archeologische evaluatie en waardering kasteelsite Mierlo, Canon van Mierlo – Het kasteel en zijn bewoners, Erfgoed Brabant – Kasteel Mierlo, Heemkundekring Myerle – Kasteel Mierlo en 2 aanvullende bronnen. Bij verschillen tussen bronnen blijft het onderscheid zichtbaar tussen rechtstreeks gedocumenteerde gegevens, latere reconstructies en lokale overlevering. Een exact jaartal, locatie of persoonsdetail wordt niet toegevoegd wanneer de huidige bronlaag daarvoor onvoldoende zekerheid geeft.

Verdieping: heerlijkheid en kasteelgeschiedenis

Bij dit onderwerp is het belangrijk bestuurlijke rechten, familiebezit en fysieke plaatsen niet als één geheel te behandelen. Een heer kon rechten uitoefenen zonder ieder stuk grond persoonlijk te bezitten, terwijl bezit door vererving, huwelijk, verkoop of verpanding kon veranderen. Voor de geschiedenis van Mierlo levert juist de combinatie van oorkonden, leen- en cijnsgegevens, schepenbankstukken, genealogie, kaarten en archeologie het sterkste beeld op. Namen die in verschillende eeuwen terugkeren moeten bovendien per persoon en generatie worden geïdentificeerd. Zo blijft duidelijk welke uitspraak rechtstreeks uit een bron volgt en welke samenhang pas later door historici is gereconstrueerd.

Bouwfasen, gebruik en erfgoedwaarde

Het object Kasteel van Mierlo wordt gelezen als een gebouw of tastbaar object met meerdere mogelijke levensfasen. Oorspronkelijke bouw, verbouwing, restauratie, functiewijziging, verplaatsing en herdenking zijn afzonderlijke gebeurtenissen en krijgen niet automatisch hetzelfde jaartal. Bouwtekeningen, vergunningen, kadaster, monumentenregistraties en gedateerde foto's kunnen elk een deel van die geschiedenis vastleggen. Bij verdwenen objecten zijn archeologische resten en oude kaarten extra belangrijk. Deze werkwijze voorkomt dat de huidige verschijningsvorm wordt teruggeprojecteerd op het verleden en maakt zichtbaar welke onderdelen authentiek, gewijzigd, gereconstrueerd of alleen uit bronnen bekend zijn.